Een concurrentiebeding is meestal alleen geldig als het schriftelijk is vastgelegd en door jou als werknemer is ondertekend. Bij een tijdelijk contract komt daar nog iets bij: de werkgever moet er schriftelijk bij zetten waarom het beding nodig is vanwege zwaarwegende bedrijfsbelangen. Of het beding vervolgens ook echt afdwingbaar is, is een tweede vraag. Dat hangt af van de omstandigheden, en de rechter kan een beding afzwakken of helemaal buiten werking stellen.
Hoe zit het
Een concurrentiebeding is een afspraak in je arbeidsovereenkomst die beperkt bij welke werkgever je na afloop van je contract mag werken, of welk soort werk je nog mag doen. De basis staat in artikel 7:653 van het Burgerlijk Wetboek (BW), te vinden op wetten.overheid.nl.
Voor een geldig beding gelden een paar harde eisen:
- Je bent meerderjarig (18 jaar of ouder) op het moment dat je tekent.
- Het beding staat schriftelijk in een document dat jij hebt ondertekend. Een mondelinge afspraak of een zinnetje in een vacaturetekst telt niet.
- Bij een contract voor bepaalde tijd (een tijdelijk contract) moet de werkgever er een schriftelijke motivering bij leveren waaruit blijkt welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken. Ontbreekt die motivering, dan is het beding meestal nietig.
Bij een contract voor onbepaalde tijd hoeft die motivering niet in het contract zelf te staan. Maar als het op een procedure aankomt, zal de werkgever de noodzaak alsnog moeten kunnen onderbouwen.
Een detail dat in de praktijk vaak fout gaat: het beding staat wel netjes in de eerste arbeidsovereenkomst, maar bij verlenging krijg je een nieuw contract zonder verwijzing naar het oude. Dan is er een reële kans dat het beding zijn werking verliest, ook al ging iedereen ervan uit dat het gewoon doorliep.
Naast het concurrentiebeding bestaat het relatiebeding. Dat verbiedt niet dat je bij een concurrent gaat werken, maar dat je klanten of relaties van je oude werkgever meeneemt of benadert. Juridisch valt het onder dezelfde regels van artikel 7:653 BW.
Wat de rechter toetst
Ook een formeel kloppend beding kan sneuvelen. De rechter kan het geheel of gedeeltelijk vernietigen, bijvoorbeeld als het onredelijk lang duurt, een te groot gebied bestrijkt of jou onbillijk zwaar treft in verhouding tot het belang van de werkgever. De duur kan worden ingekort, het gebied verkleind, of het beding helemaal buiten werking gesteld. En als je door het beding echt beperkt wordt in je werk, kan de rechter bepalen dat de werkgever daar een vergoeding voor betaalt.
Bij opeenvolgende contracten loopt het beding niet automatisch mee. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bevestigde dat een concurrentiebeding uit een eerste contract geldig kan blijven in opvolgende contracten, mits daarin uitdrukkelijk wordt verwezen naar de voorwaarden van dat eerste contract (ECLI:NL:GHARL:2017:7282, uitspraken.rechtspraak.nl). Ontbreekt zo’n verwijzing, dan wordt het lastig voor de werkgever om er nog iets mee te doen.
Wat een werkgever kan vorderen
Denkt de werkgever dat je het beding overtreedt, dan kan die naar de rechter stappen. Volgens het eindrapport over de werking van het concurrentiebeding, gepubliceerd door de Eerste Kamer in 2021, kan de werkgever onder meer vorderen: een verklaring dat het beding geldig is, een verklaring dat de werknemer het beding overtreedt, en betaling van een boete of schadevergoeding (te vinden op eerstekamer.nl).
Stappen om te controleren waar je staat
- Pak je arbeidsovereenkomst erbij en zoek de bepaling met de kop “concurrentiebeding”, “relatiebeding” of “nevenwerkzaamheden”.
- Kijk of je het contract hebt ondertekend en of het beding daar letterlijk in staat, of in een bijlage waarnaar wordt verwezen.
- Ga na of het om een contract voor bepaalde of onbepaalde tijd gaat. Bij bepaalde tijd: zoek de schriftelijke motivering van zwaarwegende bedrijfsbelangen.
- Bekijk de reikwijdte. Hoe lang geldt het beding na afloop, in welk gebied, en welk soort werk of welke concurrenten worden precies genoemd?
- Kijk of er een boetebeding aan gekoppeld is en welk bedrag daarin staat.
- Bij opvolgende contracten: wordt er verwezen naar het eerste contract waarin het beding stond?
- Verzamel documenten waaruit blijkt wat je bij je huidige werkgever precies doet en welke kennis of relaties daarbij horen.
Vooral stap 4 wordt vaak overgeslagen. Een beding dat “concurrerende activiteiten in Nederland” verbiedt voor de duur van twee jaar klinkt strak, maar of dat in jouw situatie ook standhoudt, is een heel andere vraag.
Kosten en termijnen
Harde bedragen staan er niet in de wet. Veel hangt af van je situatie, de opstelling van de werkgever en of het uiteindelijk tot een procedure komt. De volgende posten komen in de praktijk het vaakst langs.
| Post | Waar het van afhangt |
|---|---|
| Advies door een jurist of advocaat | Uurtarief verschilt per kantoor. Vraag vooraf een prijsopgave. |
| Griffierecht bij de kantonrechter | Wordt jaarlijks vastgesteld; actuele bedragen staan op rechtspraak.nl. |
| Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging) | Inkomens- en vermogensafhankelijk; voorwaarden en eigen bijdrage op rvr.org (Raad voor Rechtsbijstand). |
| Boete bij overtreding | Het bedrag dat in je contract staat, mits het boetebeding zelf geldig is. |
| Duur van het beding | Meestal genoemd in maanden na einde dienstverband; de rechter kan die duur inkorten. |
Een procedure bij de kantonrechter over een concurrentiebeding kan enkele maanden duren. In kort geding gaat het sneller, soms binnen enkele weken.
In een vaststellingsovereenkomst of vertrekregeling wordt vaak bepaald of een concurrentiebeding blijft gelden. Een werkgever kan schriftelijk afstand doen van het beding, maar doet dat niet uit zichzelf. Teken je iets waarin het beding juist wordt bevestigd, dan is dat later heel moeilijk terug te draaien.
Hier kun je terecht
- Het Juridisch Loket: gratis eerste juridische informatie, ook over arbeidscontracten en concurrentiebedingen. Voor lagere inkomens is er doorverwijzing naar gesubsidieerde rechtsbijstand.
- De Raad voor Rechtsbijstand (rvr.org): informatie over de toevoeging, de eigen bijdrage en of je daarvoor in aanmerking komt.
- Je rechtsbijstandverzekering, als je die hebt: arbeidsgeschillen vallen daar vaak onder. Meld je vraag zo snel mogelijk, ook als je nog niet zeker weet of het echt tot een conflict komt.
- Een vakbond, als je lid bent: juristen daar kijken naar arbeidsvoorwaarden en bedingen.
- Een arbeidsrechtadvocaat of arbeidsjurist voor een concreet oordeel over jouw contract, een onderhandeling met de werkgever, of een procedure bij de kantonrechter.
- Rijksoverheid.nl en wetten.overheid.nl voor de wettekst van artikel 7:653 BW en algemene uitleg over arbeidscontracten.
Verder lezen
- Concurrentiebeding in de arbeidsovereenkomst, uitgebreide toelichting op de spelregels rond het concurrentiebeding.
Tags: werk, concurrentiebeding, arbeidsovereenkomst, contract, ontslag